Sabti, October 3, 2026 (HOL) - Boqortooyada Midowday (UK) ayaa Soomaaliya u qoondaysay £2.5 milyan oo dheeraad ah si loo xoojiyo diyaar-garowga fatahaadaha la filayo inay ka dhashaan roobabka Deyrta ee Oktoobar ilaa Diseembar 2026, iyadoo saadaasha cimiladu muujinayso khatar sii kordheysa oo fatahaado ah oo ka dhici kara qaybo ka mid ah dalka.
Lacagta ayaa loo marsiinayaa barnaamijka RESTORE, oo diiradda saaraya dib-u-soo-celinta nidaamyada deegaanka webiga Shabelle, maaraynta biyaha iyo xoojinta awoodda bulshooyinka ku nool meelaha u nugul fatahaadaha.
Sida ay sheegtay Hay’adda Cunnada iyo Beeraha ee Qaramada Midoobay (FAO), maalgelintan cusub ayaa lagu xoojin doonaa nidaamyada digniinta hore, qorsheyaasha daad-gureynta, tallaabooyinka lagu yareynayo fatahaadaha iyo gargaar lacageed oo la gaarsiiyo qoysaska nugul waxaana Barnaamijka fulinaya FAO, Hay’adda Socdaalka Adduunka (IOM) iyo World Vision.
Digniinta ayaa imaanaysa xilli Soomaaliya ay isu diyaarinayso xilli-roobaadka Deyrta, iyadoo hay’adaha caalamiga ah ay ka digayaan in xaaladaha El Niño ay kordhin karaan roobabka iyo fatahaadaha ka dhaca dooxooyinka Jubba iyo Shabelle.
Xafiiska Qaramada Midoobay u qaabilsan Yaraynta Khatarta Musiibooyinka (UNDRR) ayaa sheegay in haddii El Niño uu sii xoogaysto iyadoo ay weheliso xaalado kale oo cimilo, ay jirto khatar macquul ah oo fatahaado xooggan ay ka dhacaan marinnada labada webi. Si kastaba, hay’addu waxay carrabka ku adkaysay in saadaashu aysan ahayn xaqiijin ah in fatahaad weyn ay dhici doonto.
£2.5 milyan ee RESTORE waxay qayb ka tahay xirmo gargaar oo dhan £5 milyan oo UK ay Soomaaliya ugu dhawaaqday 24-kii Sebtembar.
Kala bar lacagta ayaa loo qoondeeyay RESTORE, halka £2.5 milyan oo kale loo qoondeeyay barnaamijka Caafimaad Plus, kaas oo taageeraya adeegyada caafimaadka, nafaqada, biyaha, fayadhowrka iyo ilaalinta dadka nugul.
Dowladda UK ayaa sheegtay in ilaa 600,000 oo qof ay ka faa’iideysan karaan adeegyada lagu taageerayo xirmada, oo ay ku jiraan dadka ku nool ku dhowaad 100 xero oo ay degan yihiin dadka gudaha ku barakacay.
Fatahaadaha la xiriiray El Niño ee Soomaaliya ka dhacay 2023 ayaa saameeyay qiyaastii 2.48 milyan oo qof, halka ku dhowaad 1.2 milyan oo qof ay barakaceen, sida ay sheegtay Dowladda UK.
Hay’adaha gargaarka ayaa hadda isku dayaya inay ka faa’iideystaan casharradii fatahaadahaas, iyagoo xoogga saaraya in tallaabooyin la qaado ka hor inta aysan fatahaaduhu dhicin, halkii laga sugi lahaa in musiibadu dhacdo kadib.
RESTORE kuma koobna oo keliya gurmadka fatahaadaha. Barnaamijku wuxuu qayb ka yahay dadaallo muddo dheer ah oo lagu hagaajinayo maaraynta biyaha, waraabka iyo adkeysiga bulshooyinka ku nool hareeraha Shabelle.
Waxaa sidoo kale socda mashruuca ballaaran ee Jowhar Offstream Storage Programme (JOSP), kaas oo loogu talagalay in biyaha xilliyada roobka badan la kaydiyo, si loo yareeyo fatahaadaha loona helo biyo loo isticmaali karo xilliyada abaarta.
FAO ayaa sheegtay in JOSP uu marka si buuxda loo hirgeliyo uu awood u yeelan karo inuu yareeyo khataraha fatahaadda iyo abaarta ee saameeya ilaa 1.65 milyan oo qof oo ku nool shan degmo oo ka tirsan Shabeellaha Dhexe iyo Hoose.
Hay’adaha gargaarka ayaa ku boorrinaya maamulka iyo bulshada inay ka faa’iideystaan waqtiga ka horreeya roobabka culus, iyagoo diyaarinaya waddooyinka daad-gureynta, goobaha ammaan ah iyo agabka gargaarka degdegga ah.
